Elity – kto to właściwie jest?

Zapytaliśmy Polaków, kogo ich zdaniem można zakwalifikować jako elitę. Odpowiedź na to pytanie nie była jednoznaczna (można było wybrać max trzy odpowiedzi). Największa część respondentów – ponad 42% – odpowiedziała, że są to osoby o wyższym wykształceniu, takie jak profesorowie czy doktorzy habilitowani. Duża część ankietowanych za elity uważa polityków (37%), czy najbogatsze osoby w kraju (36%). Rzadziej padały odpowiedzi takie jak wolne zawody, czy naukowcy czy nauczyciele. Do grona elit najrzadziej zaliczano osoby uprawiające zawód dziennikarza czy sportowca, a także występujące w telewizji.

Negatywny obraz elit wśród Polaków

Pomimo, że jako elity określamy osoby o stosunkowo wysokim statusie społecznym, to jednak termin ten raczej nie ma wydźwięku pozytywnego. Ponad połowa badanych uważa, że termin ten kojarzy im się negatywnie. Dla ponad ⅓ to skojarzenie neutralne, a tylko niespełna 15% deklaruje, że ma z elitami pozytywne konotacje.

Im młodsza grupa ankietowanych, tym bardziej neutralny wydźwięk ma dla nich słowo “elity”. Blisko 44% pytanych w wieku 18-29 lat deklaruje, że jest to dla nich termin neutralny. Podobna część ma wobec elit odczucia negatywne, a prawie 12% – pozytywne. Najwięcej dobrych skojarzeń elity budzą w grupie najstarszej – osób powyżej 70 roku życia. Niespełna 24% z nich postrzega elity pozytywnie. Jednakże ponad dwa razy więcej osób z tej grupy jest przeciwnego zdania (niespełna 53%).

Elity coraz mniej elitarne?

Zapytaliśmy Polaków, jak według nich zmieniła się jakość elit w ciągu ostatnich 10 lat. Okazuje się, że nie tylko jesteśmy nastawieni negatywnie do elit, ale także uważamy, że z biegiem czasu jest z nimi coraz gorzej. 56% badanych uważa, że jakość elit w ciągu ostatniej dekady pogorszyła się. Przeciwnego zdania jest niespełna 23% ankietowanych.

Sprawdziliśmy, jak rozkładają się poglądy na ten temat wśród mieszkańców miast i wsi. Im większe miasto zamieszkują badani, tym większa część z nich uważa że jakość elit uległa pogorszeniu. Spośród największych miast, liczących co najmniej pół miliona mieszkańców, zdecydowana większość (72%) widzi spadek jakości elit. Na wsi jest to już “tylko” 50%, a chociażby w miastach od 20 do 100 tys. mieszkańców – 59% pytanych.

My i oni

Stosunek elit do “zwykłych Polaków” nie jest zbyt przyjazny. Większość (ponad 56%) uważa, że stosunek elit do przeciętnego Polaka jest negatywny. Przeciwnego zdania jest ponad 9% respondentów.

Mężczyźni są w tej kwestii mniej entuzjastyczni niż kobiety. 61% z nich uważa, że elity mają zły stosunek do przeciętnych Polaków. Wśród kobiet takie zdanie ma ponad 51% respondentek. Kobiety częściej uważają, że podejście elit jest raczej pozytywne (12%), w przeciwieństwie do mężczyzn (7%).

Wymiana elit?

Czy w obliczu kryzysu wizerunku elit dobrym pomysłem byłaby ich wymiana? Zapewne nie byłoby to ani łatwe, ani tak naprawdę możliwe, niemniej zapytaliśmy o taką opcję naszych respondentów. Około 47,5% uważa, że obecne elity powinno się wymienić na nowe. Odsetek ten stanowi większość odpowiedzi, jednak jest mniejszy niż procent ankietowanych, którzy zadeklarowali wcześniej negatywny stosunek do tej grupy.

Z pomysłem wymiany elit na nowe najchętniej zgadzają się wyborcy partii uważanych na antysystemowe. Odpowiedź twierdzącą na pytanie o zmianę elit usłyszeliśmy od ponad 69% wyborców Konfederacji oraz 61,5% sympatyków Agrounii. Najbardziej zachowawczy w tej kwestii okazali się być wyborcy KO i Polski 2050. Odpowiednio 32% oraz 30% z nich nie chciałoby zmiany wśród obecnych elit.