W badaniu przygotowanym przez IBSP dla StanPolityki.pl zapytaliśmy, czy zdaniem respondentów wolność słowa jest w Polsce zagrożona. Jak odpowiedzi Polaków korelują z niedawnym protestem mediów?
Wolność słowa jest jedną z podstawowych wartości konstytucyjnych gwarantowanych przez art. 54 Konstytucji RP. W ramach tego zapisu gwarantuje wolność wyrażania poglądów, pozyskiwania informacji i ich rozpowszechniania. W badaniu przeprowadzonym przez IBSP postanowiliśmy zapytać Polaków, czy ich zdaniem wolność wypowiedzi jest w naszym kraju zagrożona. W 2021 roku ponad 70% ankietowanych zgadza się z tym twierdzeniem.
Ponad 75% Polek wyraża obawę o wolność słowa w Polsce
Jak pokazuje wynik badania większość ankietowanych uważa, że jest w Polsce problem z wolnością słowa. Co ciekawe to kobiety bardziej dostrzegają, że wolność słowa jest zagrożona. Obawę o wolność wypowiedzi potwierdziło 75% Polek oraz 64% mężczyzn. Jedynie co piąta Polka i co trzeci Polak jest przeciwnego zdania.
Badanie zostało przeprowadzone metodą telefoniczną (CATI) w dniach 25-26 lutego na próbie 1001 dorosłych Polaków. Po ostatnich wyborach prezydenckich Instytut Badań Spraw Publicznych został nagrodzony przez Centrum Badań Ilościowych nad Polityką UJ nagrodą Pytii za najlepszy sondaż przed pierwszą turą wyborów. Był to jednocześnie dokładniejszy sondaż niż wyniki exit poll.
Osoby w średnim wieku najbardziej zaniepokojone stanem wolności słowa w Polsce
O wolność ekspresji wypowiedzi w Polsce najbardziej obawiają się osoby w wieku 40-49 lat. W ten sposób odpowiedziało prawie 78% ankietowanych. Podobny wynik odnotowano w najmłodszej grupie ankietowanych (18-29 lat), w której w ten sposób odpowiedział prawie 74% osób. O zagrożenia związane z wolnością słowa najmniej (55%) obawiają się osoby w wieku 50-59.
Najwięcej odpowiedzi wskazujących na obawy o stan wolności słowa w Polsce pojawiały się wśród ankietowanych z największych miast (pow. 500 tys. mieszkańców) – ponad 75%; Co trzecia osoba mieszkająca na terenach wiejskich uważa, że w Polsce wolność słowa nie jest zagrożona.
Ponad 94% wierzących i niepraktykujących podważa gwarancję wolności wypowiedzi
O wolność słowa w Polsce w największym stopniu obawiają się osoby z wyższym wykształceniem – ponad 75%, najmniej osoby z wykształceniem zawodowym 60%.
Bardzo interesująco przedstawiają się dane dotyczące praktyk religijnych. W badaniu swoje obawy o brak możliwości wyrażania poglądów i przekonań w naszym kraju najczęściej wyrażały osoby niewierzące – ponad 94% oraz wierzące, ale niepraktykujące – ponad 80%. Najmniej obawiają się o wolność słowa osoby wierzące, regularnie praktykujące.
Czy poglądy polityczne mają wpływ na ocenę wolności słowa w Polsce?
W badaniu sprawdziliśmy też, czy poglądy polityczne mają wpływ na ocenę wolności słowa w Polsce. Ankietowanych sympatyzujących z czołowymi partiami politycznymi zapytaliśmy o ich stosunek do możliwości wyrażania swoich poglądów i przekonań w naszym kraju. Najwięcej obaw o wolność słowa w Polsce wyrażają wyborcy Koalicji Obywatelskiej (98%!), a także wyborcy Lewicy 95% i Polska 2050 88%. Tylko 20% wyborców Prawa i Sprawiedliwości uważa, że wolność słowa jest w Polsce zagrożona i 57% wyborców Konfederacji.
Czy wolność słowa jest w Polsce zagrożona? (odpowiedzi zdecydowanie twierdzące wg popieranych partii)
Wolność słowa jest jedną z podstawowych wartości konstytucyjnych gwarantowanych przez art. 54 Konstytucji RP. W ramach tego zapisu gwarantuje wolność wyrażania poglądów, pozyskiwania informacji i ich rozpowszechniania. W 2021 roku większość naszego społeczeństwa odpowiedziała, że zdecydowanie obawia się o gwarancję tej wolności. Nastroje Polek i Polaków potwierdzają badania niezależnych ekspertów, które nie przedstawiają optymistycznych scenariuszy. Polska systematycznie spada w rankingach wolności prasy.
W rankingu Reporterów Bez Granic z przełomu 2020 i 2021 roku na 180 państw uwzględnionych w rankingu Polska uzyskała 62. lokatę. Nasz kraj wyprzedziła m.in. Armenia, Gruzja i Niger. Od 2015 roku spadliśmy o 44 pozycje (kiedy to zajmowaliśmy 18. miejsce w rankingu).
