Postanowiliśmy się przyjrzeć, jak wielka jest potrzeba zmiany w polskim społeczeństwie i jakie może mieć skutki. W raporcie przygotowanym przez IBSP wyjaśniamy sondażowe wyniki partii, które obserwujemy od jesieni 2020 roku oraz piszemy, jak wysoki poziom potrzeby zmiany przyczynił się do porażek prezydentów miast w wyborach samorządowych.
Byliśmy ciekawi, jak wielka jest potrzeba zmiany w społeczeństwie i czy czasem tu nie kryje się tajemnica sondażowych zmian, które możemy obserwować w ostatnim czasie. Nasz raport “Polacy chcą zmiany” to fotografia nastrojów Polaków w stosunku do całej klasy politycznej.
Zmiana jest młoda i jest kobietą
Przede wszystkim rzuca się w oczy skala odpowiedzi pozytywnych na zadane pytanie, ponad 80% Polaków deklaruje, że chce zmiany. Co oznacza ta zmiana i jak ją należy interpretować, można sprawdzić w raporcie, obserwując pozostałe pytania odnośnie do klasy politycznej, wymiany pokoleniowej w polityce oraz stosunku do polityków.
Zmiany “zdecydowanie” bardziej domagają się kobiety (prawie o 9 p.p.) niż mężczyźni. Wyraźnie widać też, że zmiany domagają się młodzi, pozytywnie na to pytanie o zmianę odpowiada aż 94% osób w wieku 18-29 lat. Mimo że wśród 50, 60 i 70 latków jest o 20 p.p. mniej wskazań, to nadal ¾ chce zmiany w Polsce. Trudno nie doszukiwać się tu efektów wyroku Trybunału Konstytucyjnego, protestów oraz 12 miesięcy epidemii, lockdownów i ograniczeń. Trudno się też dziwić, że przy tak wysokim stanie potrzeby zmiany słupki sondażowe (choć nie wszędzie) wyglądają zupełnie inaczej niż jeszcze przed 1,5 roku w trakcie wyborów parlamentarnych.
Czy w Polsce potrzebna jest zmiana? (odpowiedzi twierdzące według grup wiekowych)
Potrzeba zmiany jest powszechna
Nietrudno zauważyć, że potrzeba zmiany jest ogromna w każdej grupie czy patrzymy na wykształcenie, czy miejsce zamieszkania, czy stosunek do wiary. Wyniki potrafią się różnić o 5-10 p.p. ale wszędzie przekraczają ¾ wskazań. Zmiany chce 80% mieszkańców wsi, 85% mieszkańców dużych miast, 90% osób z wykształceniem wyższym i ponad 80% z wykształceniem podstawowym. Zmiany chcę 70% regularnie praktykujących i aż 95% niewierzących. Potrzeba zmiany jest powszechnym uczuciem wśród Polaków, bez względu na to, gdzie mieszkają i jak często chodzą do kościoła.
Zmiany najrzadziej popierają wyborcy PiS
Nie jest zaskoczeniem, że najmniej zmiany chcą wyborcy PiS, przynajmniej ci, którzy przy tej partii jeszcze zostali (od wyborów 2019 PiS stracił około ⅓ swoich wyborców) jednak nawet w tej grupie 45% odpowiada, że w Polsce potrzebna jest zmiana. Ta potrzeba zmiany może w najbliższych miesiącach przełożyć się na inicjatywy polityczne PiS, zmiana może oznaczać zmianę Premiera, zmianę programu i tego, o czym się mówi (Polski Nowy Ład), zmiana może też oznaczać przyspieszone wybory.
Zmiany w największym stopniu domagają się zwolenniczki Nowej Lewicy – 98%, wyborcy KO – 97% oraz Polska 2050 – 97%, zmiany chce też 97% wyborców o poglądach lewicowych i 95% osób o poglądach centrowych. Wśród osób, które deklarują, że mają poglądy zdecydowanie prawicowe, zwolenników zmiany jest tylko 50%.
Nauczka z wyborców samorządowych
Wiele osób może stwierdzić, że tak szerokie pytanie dotyczące zmiany, w żaden sposób niesprecyzowane o niczym nam nie mówi, na szczęście mamy doświadczenie z wyborów samorządowych. Tuż przed wyborami w 2018 roku Instytut Badań Samorządowych (Należący do OGB) przeprowadził prawie 30 badań w polskich miastach.
Pytano nie tylko o to, kto wygra wybory, ale także o to, jaka jest potrzeba zmiany w Polsce, jak mieszkańcy oceniają Prezydenta itd. Pytanie zadawane było analogicznie jak pytanie w badaniu “Czy w mieście potrzebna jest zmiana?”.
Przygotowaliśmy po wyborach nawet raport, które podsumowywał wnioski z wyników badań i porównywał je z wynikami wyborów, które odbywały się kilka tygodni po badaniu.
Co się okazało? Tam, gdzie potrzeba zmiany była rekordowa np. w Kaliszu (87,5%), w Nowym Sączu (85%) czy w Kielcach (80%) zmienili się w następstwie tej potrzeby zmiany prezydenci miast. W Kaliszu z urzędem pożegnał się prezydent już po pierwszej kadencji, w Nowym Sączu (bastionie politycznym PiS), w którym rządził prezydent z PiS w poprzednich latach, w II turze przegrała kandydatka tej partii z niezależnym kandydatem. W Kielcach wieloletniego prezydenta zastąpił Bogdan Wenta.
Z drugiej strony miasta z najmniejszą potrzebą zmiany Gdynia (30%), Sieradz (33%) i Żory (38%) wybrały na kolejną kadencję swoich Prezydentów, w przypadku Gdyni i Sieradza już w I turach.
Gdyby w którymś z miast prezydenckich na 2,5 roku przed wyborami potrzebę zmiany deklarowało ponad 80% mieszkańców, to prognozowalibyśmy, że w tym mieście dojdzie do zmiany prezydenta. Tak samo, jak w 2017 r. prognozowaliśmy, że to ostatnia kadencja Prezydenta Kielc i Kalisza oraz że Nowy Sącz nie trafi w ręce kandydatki PiS. Czy taki właśnie los czeka dzisiejszą partię rządzącą?
Polecamy cały raport “Polacy chcą zmiany”, który będziemy przedstawiać w kolejnych dniach:
