Jak w ostatnich 8 latach głosowali mieszkańcy województwa pomorskiego? Czy podobnie jak w całej Polsce, istnieją dwie polityczne rzeczywistości: duże miasta i powiaty ziemskie? Czy są oni podzieleni, czy ich głosy pokrywają się niezależnie od miejsca zamieszkania?
Podział na powiaty grodzkie i ziemskie
Województwo pomorskie podzielone jest na 16 powiatów ziemskich oraz 4 powiaty grodzkie (Gdańsk, Gdynia, Słupsk oraz Sopot). W powiatach ziemskich w ostatnich wyborach parlamentarnych w 2023 r. było zarejestrowanych 1 109 030 wyborców, a w powiatach grodzkich mieszkało 644 059 osób, mających czynne prawo wyborcze. Podobnie jak w innych województwach w pomorskim, z każdymi wyborami zmniejszała się liczba potencjalnych wyborców.
Osoby z czynnym prawem wyborczym
Stosunek uprawnionych do głosowania w powiatach ziemskich do wyborców z powiatów grodzkich głosujących w poprzednich wyborach był zbliżony do tego z wyborów parlamentarnych w 2023 roku. Najwięcej osób, mogących oddać głos, w obu rodzajach powiatów, było podczas wyborów prezydenckich w 2015 r., ponieważ w powiatach ziemskich mieszkało 1 115 580 wyborców, a w powiatach grodzkich – 653 815.
Pomimo zmniejszającej się liczby osób, które posiadały uprawnienia do głosowania, to liczba osób głosujących z każdymi wyborami rosła, zarówno wśród mieszkańców powiatów ziemskich, jak i grodzkich. W tych pierwszych w I turze wyborów prezydenckich zagłosowało 519 634 osób, a wśród mieszkańców największych miast – 367 008. W 2023 r. głosowało już łącznie 1 319 815 wyborców.
Struktura wyborców w ciągu ostatnich lat zmieniała się
Patrząc na strukturę wyborców z ostatnich wyborów parlamentarnych, to zdecydowana większość głosujących (60,69%) mieszkała w powiatach ziemskich, a podobny stosunek wyborców: 61% do 39% powtórzył się jeszcze w 2020 r. Podczas wyborów do Sejmu i Senatu z 2015 r. w strukturze wyborców zdecydowanie zwiększył się odsetek mieszkańców powiatów grodzkich, a wyniósł on wtedy 43%.
Struktura wyborców
Nie da się nie zauważyć też ogólnego wzrostu osób, które zdecydowało się zagłosować – dotychczasowy rekord ustanowili mieszkańcy powiatów grodzkich w wyborach parlamentarnych w 2023 r., a frekwencja wśród nich wyniosła 80,55% i to oni mogli pochwalić się wyższą frekwencją w każdych kolejnych wyborach, począwszy od wyborów prezydenckich w 2015 roku. W wyborach parlamentarnych z 2019 r. i 2023 r., a także w głosowaniu na Prezydenta Polski różnica między mieszkańcami tych dwóch typów powiatów wyniosła ponad 12 p.p.
Frekwencja w wyborach
Dlaczego struktura wyborców jest tak ważna? Im więcej wyborców reprezentujących powiaty grodzkie i ziemskie, tym mają oni większy wpływ na ostateczny wynik wyborów.
PiS i KO w każdych kolejnych wyborach uzyskiwali bliski wynik
W ciągu 8 lat (od 2015 do 2023 r.), w woj. pomorskim PiS zaliczyło zarówno wzrosty, jak i spadki poparcia. W powiatach ziemskich najlepszy wynik partia ta odnotowała w wyborach parlamentarnych z 2019 r. (39,63%), a bardzo zbliżony wynik, 39,04% uzyskał również Andrzej Duda, kandydat tego ugrupowania na prezydenta, w wyborach z 2020 r. Jednak wynik partii z wyborów parlamentarnych z 2023 r. (31,60%) przypominał bardziej ten uzyskany w wyborach do Sejmu i Senatu z 2015 r. (32,90%). W I turze wyborów prezydenckich w 2015 r. kandydat PiS-u zdobył wynik jeszcze niższy – 30,20%.
Głosy w powiatach ziemskich
Koalicja Obywatelska wśród mieszkańców powiatów ziemskich z terenów woj. pomorskiego cieszyła się najwyższym poparciem podczas wyborów prezydenckich z 2023 r. i I tury wyborów prezydenckich z 2015 r. Otrzymała wtedy 35,16% i 41,08% wszystkich głosów. W głosowaniu do Sejmu i Senatu z 2015 r. wynik tej partii, był bardzo zbliżony do wyniku Prawa i Sprawiedliwości, a różnica między nimi wyniosła 1,52 p.p.
Poparcie w powiatach ziemskich
Szymon Hołownia oraz Władysław Kosiniak-Kamysz w powiatach ziemskich w województwie pomorskim w wyborach prezydenckich otrzymali o ponad 7 tys. mniej niż Trzecia Droga w 2023 roku, a najbardziej od ostatnich wyborów prezydenckich poprawił się wynik Nowej Lewicy. Kandydat partii tej w wyborach prezydenckich w 2020 r. otrzymał 15 780 głosów w powiatach ziemskich, a w październikowych wyborach na partię Włodzimierza Czarzastego zagłosowało 58 891 osób. Należy jednak dodać, że w wyborach parlamentarnych partia ta cieszy się większym poparciem, niż jej kandydaci uzyskują w wyborach prezydenckich.
Konfederacja z każdym rokiem w województwie tym odnotowuje coraz lepszy wynik. W wyborach prezydenckich z 2015 r. kandydat tej partii uzyskał 0,72% wszystkich głosów, a w ostatnich wyborach parlamentarnych, na ugrupowanie to zagłosowało 7,52% mieszkańców woj. pomorskiego
Wyborcy powiatów grodzkich mają zdecydowanego faworyta
W ostatnich wyborach parlamentarnych w pomorskim, wyborcy z powiatów grodzkich głosowali podobnie, jak mieszkańcy dużych miast w innych województwach.
Poparcie dla Koalicji Obywatelskiej w wyborach parlamentarnych utrzymywało się na podobnym poziomie. W 2019 r. partia ta uzyskała 46,30% głosów a w 2023 r. – 46,66%. Rafał Trzaskowski w wyborach prezydenckich w 2020 roku otrzymał poparcie 47,23% osób z woj. pomorskiego, mieszkających w powiatach grodzkich. Ponad 46% ich głosów uzyskał również Bronisław Komorowski w I turze wyborów prezydenckich w 2015 r. Najgorszy wynik partia ta odnotowała w wyborach parlamentarnych z 2015 r. Wtedy to na to ugrupowanie zagłosowało 37,53% osób.
Głosy w powiatach grodzkich
Na Prawo i Sprawiedliwość podczas zeszłorocznych wyborów parlamentarnych w powiatach grodzkich zagłosowało ponad 11 tys. wyborców mniej niż na Andrzeja Dudę w 2020 roku, co przełożyło się na poparcie niższe o 4,89 p.p. Wśród osób mieszkających w powiatach grodzkich, najwyższe poparcie partia ta otrzymała podczas wyborów parlamentarnych w 2015 r., a wyniosło one 27,28%.
Poparcie w powiatach grodzkich
Trzecia Droga, podobnie jak w powiatach ziemskich, w ostatnich wyborach parlamentarnych uzyskała gorszy wynik, porównując go z rezultatem, jaki jej politycy zdobyli wspólnie podczas wyborów prezydenckich w 2020 roku. Kandydat Polski 2050 oraz PSL uzyskali podczas tego głosowania prawie 7,5 tys. głosów więcej, niż Trzecia Droga uzyskała w październiku 2023 roku poparcie. Na ugrupowanie to zagłosowało 13,74% mieszkańców powiatów ziemskich leżących na terenie woj. pomorskiego, a wspólny wynik Władysława Kosiniaka-Kamysza i Szymona Hołowni wyniósł – 17,08%.
W przypadku Nowej Lewicy w powiatach grodzkich widać podobną tendencję, co w powiatach ziemskich. Partia ta uzyskuje dużo większe poparcie w wyborach parlamentarnych (2023 r. – 10,89%, 2019 r. – 15,24%, 2015 r. – 6,69%) niż w prezydenckich (2020 r. – 3,13%, 2015 r. – 2,18%).
Wynik Konfederacji w ciągu ostatnich głosowań niewiele się zmienił, oscyluje wokół 5-6% zarówno w powiatach ziemskich, jak i grodzkich. Jednak jest to znaczna poprawa, zwłaszcza patrząc na wyniki, jakie partia ta odnotowywała w poprzednich latach, zwłaszcza w wyborach prezydenckich w 2015 r. W głosowaniu tym na reprezentanta tej partii głosowało 0,88% przedstawicieli największych miast pomorskiego.
W II turze wyborów prezydenckich w pomorskim Andrzej Duda dwukrotnie przegrywał
W 2015 r. w II turze wyborów prezydenckich frekwencja wyniosła 56,72%, a w kolejnych wyborach, w rozstrzygającym głosowaniu, przy urnach wyborczych stawiło się o 12,89 p.p. mieszkańców woj. pomorskiego więcej. W obydwu głosowaniach, to wyborcy z powiatów grodzkich częściej aktywnie korzystali ze swojego czynnego prawa wyborczego.
W województwie pomorskim w 2015 r., zarówno w powiatach grodzkich, jak i ziemskich w II turze głosowania wygrywał kandydat związany z Koalicją Obywatelską. W powiatach grodzkich różnica między obydwoma kandydatami była zdecydowanie większa niż w powiatach ziemskich.
Poparcie w powiatach ziemskich w woj. pomorskim - II tura wyborów prezydenckich w 2015 r.
Poparcie w powiatach grodzkich w woj. pomorskim - II tura wyborów prezydenckich w 2015 r.
W 2020 r. Andrzej Duda w powiatach ziemskich otrzymał 366 004 spośród 795 550 głosów, a na Rafała Trzaskowskiego zagłosowało 53,99% osób. W powiatach grodzkich politycy otrzymali poparcie wynoszące 30,50% i 69,50% głosów.